nieuws

klimaattuinen & klimaatproof tuinontwerp

de tuinen als oplossing voor het klimaat; bij deze een oproep voor één groot bijenlandschap
tuinen als bijenlandschap?

Tuinen onvoorwaardelijk inrichten als pure natuur; die boodschap vangen we hoe langer hoe vaker op. Alle privé-tuinen samen zouden één enorme lap aan bruikbare ruimte kunnen vormen. Toegegeven, dat klinkt velen als muziek in de oren. Op het eerste zicht lijkt dat alleszins een grandioos idee. Nee?

Laat ons van tuinen ‘opnieuw’ natuur maken. De klimaattuin als nieuwe natuur.

Wie vooruit denkt ziet de noodzaak van een sterk netwerk van klimaattuinen die deel uitmaken van een gezondere natuur, een natuur die tal van belangrijke ecosysteemdiensten levert. Voorbeelden daarvan zijn een tuin als onderdeel van een bijenlandschap, een rivierenlandschap, een ecologische parktuin of een netwerk van milieutuinen. Tuinen opnieuw als échte natuur inrichten, zo wordt gesteld, is immers een nood en geen deugd.

Lees verder

nieuws

De wetenschap van wandelen

Tegenwoordig leiden velen onder ons een sedentair leven. We zitten ’s morgens aan tafel, zitten in de auto op weg naar het werk, zitten achter onze bureau, zitten in de zetel voor de televisie… Ook ik zondig hiertegen. Op dit eigenste moment zit ik trouwens in mijn zetel om dit artikel te typen. Nochtans weet ik maar al te goed dat ik hier als mens niet voor ben gemaakt. Wij mensen hebben nog altijd de lichaamsbouw van onze voorouders. Dat waren jager-verzamelaars die, in plaats van uren per dag op hun luie kont te zitten, vele kilometers al lopend doorbrachten.

Met andere woorden ons lichaam is er niet op voorzien om zo veel tijd zittend te spenderen. Lopen, of beter gezegd wandelen, blijkt veel gezonder voor de mens. ‘Stilzitten is het nieuwe roken’ duikt als stelling steeds vaker op. Hiermee willen we niet meer dan aangeven hoe ongezond onze sedentaire levensstijl wel niet is. Dat te veel zitten slecht is, daar zijn we het ondertussen met z’n allen over eens. Nu nog overtuigd geraken van het feit dat bewegen goed voor ons is.
Wat kan wandelen betekenen voor onze gezondheid? Wat doet het men ons lichaam, ons brein, onze psyche? Is er bijvoorbeeld een extra voordeel te behalen wanneer we wandelen in een natuurlijke context? Een mooie synthese van vele antwoorden op deze en nog vele andere vragen vinden we in het boek Te voet. Hoe twee benen de mens verder brengen van hoogleraar experimenteel breinonderzoek en fervent wandelaar Shane O’Mara. Dit boek beschrijft de voordelen van wandelen aan de hand van recent wetenschappelijk (hersen)onderzoek. Een must read voor iedereen die van wandelen houdt. Wist je bijvoorbeeld dat wandelen ons geheugen en onze creativeit kan verbeteren, dat door wandelen het volume van bepaalde hersengebieden en de productie van belangrijke (mest)stoffen in ons brein kan toenemen en dat wandelen een invloed heeft op onze persoonlijkheid en onze stemming? Interessant toch?

Benieuwd naar het vervolg? Lees dan hier verder

nieuws

klimaatdebat: ‘Return to Eden’

Bekijk de spraakmakende documentaire ‘Return to Eden’ van Marijn Poels.

In dit derde deel uit een trilogie bekijkt hij kritisch de verhoudingen tussen de kracht die komt vanuit natuur zelf en de menselijke drang die kracht te beheersen. De focus ligt daarbij op klimaatverandering ten gevolge of onder invloed van landbeheer & landbouw. De wijze waarop wij met onze omgeving omgaan, en in het verleden omgingen, lijkt zo meer dan louter een belangrijk stuk bij het leggen van de puzzel van het klimaathoofdstuk.

Deze documentaire is een aanrader voor al wie kritisch blijft rond het oorzakelijk verband dat vandaag vooral de schuld legt bij het individu en CO2 als voornaamste boosdoener naar voor schuift. Voor wie beseft dat men daarbij al te gemakkelijk een manier zoekt om de economie en het groot kapitaal te ontzien, en dat er daardoor maar al te vaak onvolledig wordt gerapporteerd, is dit een must-see!

nieuws

We zijn geen gekooide dieren, geef ons natuur!

Een vriend belde me op. Of ik ‘Ruimte is géén luxegoed’ DS 24.09 gezien had. Nee, dat had ik niet, maar nu was mijn interesse wel gewekt.

Ik zocht de krant van de desbetreffende donderdag in onze krantenmand en las met volle aandacht. In ‘ruimte is geen luxegoed’ steekt Tom Dumez, een stadsgeograaf uit het Antwerpse, een pleidooi af voor de stad en maakt hij zich druk om een artikel dat gaat over het verlangen naar meer groene ruimte en een reportage over tuinen uit de weekendeditie DS 19 september. Deze ruimtelijk planner zegt het geheel te beschouwen als een ongenuanceerd verhaal dat veel te veel contra stad is en mensen aanmoedigt ruimte in te nemen met een privétuin. Ik gaf eerder in een weekendartikel ‘geef ons de ruimte’, waarop Tom alludeert, mijn mening over het waarom mensen verlangen naar meer natuur en wees op belangrijke tekortkomingen van een stad, zeker nu in coronatijden. Die mening blijf ik toegedaan. Het wegvallen van het sociaal weefsel leidt in een stedelijke context momenteel tot sociaal isolement. Natuur die daar een tegenwicht kan bieden is er te weinig. Kortom, de leefbaarheid van de stad wordt gehypothekeerd.

Lees verder.


nieuws

Geosmine: een bacterieel, kalmerend, oerparfum

Ergens las ik over de aangename en tegelijkertijd kalmerende geur van het wonderbaarlijke molecuul, het vluchtig alcohol, geosmine. Meteen was mijn aandacht getrokken. Een van de geneugten, die kenmerkend is voor buitenactiviteiten zoals tuinieren of wandelen in de natuur, is het opsnuiven van hele specifieke aroma’s. Geuren die je nergens anders tegenkomt. Ik heb het dan bijvoorbeeld over de verfrissende, zoete, prikkelende en aardse geur die je neus oppikt in een tuin, een park of het bos, na een fikse regenbui of een onweer.

De tuin, het park of het bos ruiken na regen anders, het ruikt er meer naar ‘aarde’. Vooral als de grond voor de regenbui heel droog was, is dit specifieke aroma alomtegenwoordig. Deze geur vind je niet terug na een onweer of buitje in een omgeving die bestaat uit enkel staal, glas en beton; die grond is immers dood. Het is uitsluitend een geur die bij de natuur hoort.  

Wetenschappers en parfumeurs zijn al heel lang geïnteresseerd in deze typische aardse geur. Het hemelse aroma werd voor het eerst beschreven door de Fransen. Zij ontdekten voor het eerst het bestaan van een karakteristieke geur die volgt nadat er regen op de aarde valt op kleibodems. Vandaar dat ze ervan uitgingen dat de geur enkel en alleen voorkwam op kleibodems en vandaar ook dat hij werd omschreven als een soort van kleigeur. Dit bleek later echter onjuist. 

In 1964 stelden twee Australische onderzoekers, Isabel Joy Bear en Richard Thomas, namelijk vast dat de geur niet exclusief was voorbehouden voor kleibodems maar dat hij terug te vinden was op eender welke gezonde grond. Bear en Thomas gaven de geur meteen zijn eigen naam: petrichor. Hierbij wordt petra, het Griekse woord voor steen, gecombineerd met ichor, wat verwijst naar het gouden bloed dat de oude Griekse goden onsterfelijk maakte.

Maakt petrichor ons echt onsterfelijk? Misschien. Er is in ieder geval een gunstige bodembacterie mee verantwoordelijk voor het aroma. Toch bestaat petrichor niet uit één component of één bestanddeel. Het is eerder een melange van allerlei stoffen afkomstig van planten met als hoofdingrediënt geosmine, een wonderbaarlijk molecuul waarover we het hieronder zullen hebben. Want waarom ruikt een bos zo lekker na een zomerse regenbui? Welke elementen liggen aan de basis van petrichor? Wel, verschillende zaken kunnen hiervoor verantwoordelijk worden gesteld. Zowel planten, bacteriën als bliksem dragen waarschijnlijk bij aan de aangename geur van frisse, schone lucht en natte aarde die we ruiken na een onweersbui.

Benieuwd naar de rol van bacteriën, droogte, bliksem en de link met kamelen ? Lees dan hier verder.


nieuws

Boodschap aan de roker.

Wat kan ik me ongelooflijk druk maken in ‘viespeuken’.
Je kent ze wel. Sigaretje opsteken net voor de trein toekomt. Snel een teug of 3 en vervolgens sterft de sigaret, in het beste geval, met een kordate draaibeweging onder de zool van een schoen. Je hebt er ook die getraind zijn en met een soort handige ‘piets’-beweging het staafje vanachter het stuur door de lucht katapulteren zonder erbij na te denken. Telkens draait mijn maag. Telkens opnieuw maak ik me druk. Ik zit ondertussen in de fase dat ik mensen aanspreek op hun gedrag.

“Sommige vinden het mijn zaak niet. Wel, dat is het wel.”


Beleefd vraag ik dan om de peuk in de vuilbak te gooien. Vaak staat die bovendien vlak achter hen op het perron. Onvoorstelbaar eigenlijk. Het ergste vind ik om te merken dat die mensen niet eens meer stilstaan bij het ritueel dat ze dagelijkse herhaaldelijke keren uitvoeren. Het is een gewoonte. Ze schrikken, je ziet ze denken, soms rood worden, rapen gegeneerd hun peuk op… sommige vinden het mijn zaak niet. Wel, dat is het wel.

Iemand moet die troep opruimen. Iemand. In hoofdzaak de natuur. Wij dus allemaal. Afhankelijk van de hoeveelheid bacteriën, schimmels en zuurstof neemt dat zo’n 2 tot 12 jaar tijd in beslag. Om te zwijgen over die filters, dat is plastic, dat vergaat niet.

Als je niet stopt met roken, stop dan op zijn minst om die vieze peuken in het rond te strooien.
Een kleine moeite, toch?

nieuws

#Verwildering

Als het nu gaat om een corona-epidemie of over temperatuurrecords die over elkaars voeten lijken te struikelen, diversiteit is het allesomvattende toverwoord tot snelle genezing.  En hier kunnen wij allen kiezen om dat aan te wakkeren door weer wat verwildering toe te laten.

‘Niets bestaat dat niet iets anders aanraakt’

Jeroen Brouwers

Op Gaia leven ontelbare wezens en die zijn allen met elkaar verbonden. Dankzij deze evenwichten floreert het leven in al zijn wonderbaarlijke verscheidenheid en vormen we samen toch één geheel.

Maar de mens is zich gaandeweg meer en meer plaats gaan toe-eigenen in dit ecosysteem. Het contact met de andere wezens is verbroken. We begrijpen elkaar niet meer. Hierdoor is het respect voor elkaar er niet meer. Denk maar eens hoe we omgaan met onze voedseldieren. Of met onze bomenvrienden in het woud? We vergeten dat we dezelfde moleculen ademen.

Neen, we zijn vervreemd van de natuur. We voelen ons veiliger en beter in zelf gecreëerde werelden in de virtuele realiteit en denken dat onze kinderen er veiliger zijn dan klimmend in een boom. En toch, toch zijn we nog nooit zo afgestomd geweest.

Kunstlicht, kunstmest, kunstvoeding, kunstgras … Alles wordt nagebootst in fabrieken door slimme mannen in witte schorten. Legers controleurs gaan de realiteit te lijf met labels als een nutriscore, een mobiscore, een druktemeter,… Code groen, oranje en rood.

Maar kruidengeneeskunde? Moestuinieren? Yoga of Tai chi ? Een bosbad nemen of tijd maken voor een flinke wandeling in de regen? Dit wordt makkelijk weggezet als geitenwollensokkenpraat.   Neen, “hier, neem een pilletje” is al snel het devies wanneer het even minder gaat en je snel weer aan het presteren moet.

Wel, voor dit nieuwe beestje bestaat dat medicijn nog niet. In de ratrace naar de graal met vele nullen, het vaccin, vergeet men wel eens mee te geven dat we ook kunnen kiezen voor een ander leven.

Niet het steriele leven dat sommige industrieën ons willen opleggen maar het leven van gezond verstand, leven in verbinding en in symbiose met de natuur, leven met wat verwildering. En zo onze immuniteit te verbeteren.

Ik probeer alleszins verbinding te maken met mijn natuur. Die natuur die mij lichamelijk en geestelijk gezond maakt. De echte wereld.

Handen in de aarde in mijn verwilderde (moes) tuin 🙂 Ervaringen die ik graag met je deel.

Christophe Cobbaert voor Natuur&Mens – augustus 2020

nieuws

Niet te missen docu: The Salt of the Earth

Ongeveer twee weken geleden kreeg ik zondag telefoon van, raad je het al, mijn moeder. “Sara, ze zenden vanavond die reportage terug uit op Canvas waarover ik je enkele jaren geleden sprak. Deze keer mag je het echt niet missen!” En ik moet haar gelijk geven, het is echt iets dat je, zeker als natuurliefhebber, moet gezien hebben.

The Salt of The Earth gaat over de wereldberoemde sociaal fotograaf Sebastiàno Salgado. De inmiddels oude Salgado blikt terug op zijn carrière en toont ons prachtige, maar naar de keel grijpende, foto’s van zijn confrontatie met het zwartste waartoe de mensheid in staat is. Nadat hij in de burgeroorlog van Rwanda met heel veel ellende werd geconfronteerd was hij emotioneel helemaal uitgeput. Hij keerde terug naar zijn thuisland Brazilië waar hij zich terugtrok op zijn ouderlijke boerderij. Tijdens zijn kindertijd was het daar een waar paradijs met watervallen, bossen, vogels… Jaren later bleef er na de kap van al de bomen geen sprietje groen, water of vogelpracht meer over. Het vruchtbare bos was veranderd in een droge woestijnvlakte. Sebastiàno had samen met zijn vrouw een droom; de dorre droge woestijnvlakte terug omtoveren tot het vruchtbare bos uit zijn jeugd. Miljoenen bomen werden geplant en na jaren hard labeur vond er een ware metamorfose plaats. Het land begon opnieuw op de groene jungle van weleer te lijken. Het is een prachtig voorbeeld van hoe natuur, die door de mens onherroepelijk beschadigd lijkt, toch weer hersteld kan worden. Natuurvernieling is wel degelijk omkeerbaar. Echt hoopgevend! Na dit wonder besloot Sebastiàno het roer om te gooien. Hij wilde de mens de schoonheid van de natuur laten zien en hem tonen hoe natuur troost kan bieden. Hij ontdekte dat de helft van de aarde er nog ongeveer hetzelfde uitzag als bij de Genesis en besloot dit als thema van zijn laatste project, zijn opus dei, te nemen.

Een prachtige, aangrijpende documentaire gemaakt door Wim Wenders en de zoon van Sebastiàno. Het is niet voor niets dat The Salt of the Earth verschillende prijzen zoals de Special Jury Prize op het Filmfestival van Cannes in de wacht sleepte. Een echte aanrader!

The Salt of The Earth, Braziliaans- Frans- Italiaanse documentaire van 2014 onder regie van Wim Wender & Juliano Ribeiro Salgado.

nieuws

Wat doen natuurgeluiden met ons brein en ons zenuwstelsel?

Vague : olieverf op doek Walter Adriaensen

Dit artikeltje gaat over hoe het geluid van golven die beuken op de rotsen, de wind die ruist door de bomen, een beekje dat kabbelt over wat stenen of een vogel die tsielpt in een boom, ons zenuwstelsel en ons brein beïnvloedt.

Ik herinner me nog goed de natuurwinkel in ons dorp. Een lijkbleke uitgemergelde man achter de toonbank die je achterdochtig aankeek terwijl er muziek van vogelgezang uit een ouderwetse radio in de ruimte weerklonk. Een beeld waar we nog steeds aan terugdenken. Het had toen zoiets raars en zweverigs.

Maar het was niet alleen in de plaatselijke natuurshop dat je dergelijke taferelen aantrof. In een andere winkel  uit de regio, die inmiddels driemaal van naam veranderd is en ondertussen bekend staat onder de noemer Holland & Barett, was het indertijd van hetzelfde. Het geluid van fluitende vogeltjes, een fris regenbuitje of golven die rolden op het strand begeleidde steevast de bezoeker tijdens zijn aankopen. Op dat moment niet echt mijn ding. Zeker als toenmalige puber rook dit wat te veel naar geitenwollen sokken en het esotherische. Maar niets blijft hetzelfde. Zo is de laatstgenoemde winkel tegenwoordig gestopt met het afspelen van dergelijke natuurcd’tjes. Misschien wel jammer. Zeker als je onderstaande bevindingen, van recent onderzoek naar het effect van dergelijke geluiden op ons brein en op ons autonoom zenuwstelsel, erop naleest. Benieuwd? Lees verder

nieuws

Haal de natuur in je mondmasker

Als inwoner van de provincie Antwerpen ben ik sinds enkele dagen verplicht om een mondmasker te dragen wanneer ik mijn privé terrein verlaat. Op zich geen probleem. Zeker als het voor korte duur is en de temperaturen buiten niet al te hoog oplopen. Daarentegen, bij tropische hitte en bij langdurig gebruik is het net iets minder aangenaam. Het masker begint na een tijdje vochtig te worden, het plakt tegen je gezicht, je wordt je bewust van het feit dat je steeds je eigen adem opnieuw binnenkrijgt, geurtjes dienen zich aan… Wat ik dan doe om een fietstocht, bij 35 graden, naar mijn moeder in het naburige dorp, te overleven, is wat etherische olie op mijn mondmasker aanbrengen voor ik vertrek. Zo haal ik de natuur een beetje dichter bij mezelf. Ik laat me dan bij het aroma van lavendel of appelsien wegvoeren naar Spanje of naar de Provence. Zo’n geurtje dat naar de natuur refereert is zeker voor mensen uit de stad, die geen natuur in hun buurt kunnen opsnuiven, extra interessant.

Hoe breng ik etherische olie aan in mijn masker? Bij een papieren mondmasker meng ik vooraf wat druppels etherische olie in goedkope wodka (wodka is geurloos en bevat een zeer hoog percentage aan alcohol). Dit mengsel giet ik vervolgens in een lege verstuiver. En hopla, enkele pufjes van het ontsmettende en welriekende brouwsel op mijn mondmasker. Even laten drogen. Opzetten. En klaar. Je kan nu tijdens je fietstochtje of wandeling genieten van je lievelingsgeur.

Draag je een stoffen mondmasker met filter? Doe dan gewoon een paar druppeltjes olie op de filter. Laat het goedje vervolgens drogen alvorens de filter in je masker te plaatsen.

Welke geur je kiest is afhankelijk van je persoonlijke voorkeur en je noden van het moment. Wil je wat rustiger worden, kies dan bijvoorbeeld voor natuur in de vorm van lavendel, vetiver of bergamot. Kan je niet zo goed ademen dan is eucalyptus of tijm misschien eerder een goed idee. Let er wel op dat de olie geschikt is om in te ademen, dat ze op je huid mag (voor het geval de olie via het mondkapje in contact komt met je huid), dat ze voor jouw medische toestand geschikt is (bepaalde oliën zijn bijvoorbeeld afgeraden voor zwangere vrouwen)… Respecteer ook altijd de aanbevolen dosis. Van sommige oliën mag je maar een heel kleine hoeveelheid gebruiken. Misschien omdat ik het in en rond mijn huis heb staan; zelf ben ik fan van lavendel, rozemarijn en mandarijn. Hmmm, echt zalige zomergeuren.