Wat als een eenvoudige beweging ons opnieuw verbindt met wie we van nature zijn? Het recente VRT NWS-item over Paul Jambers en huppelen toont hoe speelse, natuurlijke beweging kracht, balans en levenskwaliteit ondersteunt, ook op latere leeftijd. In dit artikel lichten we toe waarom huppelen perfect aansluit bij Nature-Contact-Training en onze evolutionaire bewegingsmogelijkheden.
bron foto pixabay
Na jaren van engagement en inspiratie stopt Natuur & Mens vzw met haar actieve werking. De voorbije jaren lag de focus op het uitwerken van het Natuur & Mens-manifest: een holistische visie op natuur, gezondheid en wederkerigheid. De inhoudelijke basis van dit manifest is klaar; de verdere verfijning en communicatie ervan zal de komende jaren plaatsvinden, met 2027 als horizon.
Hoewel de werking stopt, leeft de missie verder. Ze blijft aanwezig in de expertengroep, in samenwerkingen, bij studenten en organisaties, en bij de vele mensen die via Natuur & Mens inspiratie vonden om zich meer verbonden te voelen met natuur.
Lees hier het volledige artikel en dankwoord
Binnen de Green Deal Duurzame Zorg werkt een nieuwe aanpak rond ZORGNATUUR aan een praktisch kwaliteitskader dat natuur integreert in zorgpraktijken. Ondersteund door recent wetenschappelijk bewijs dat natuurcontact de mentale en fysieke gezondheid versterkt, wil dit kader verder gaan dan een groene tuin rond een zorginstelling. Door te focussen op functionaliteit, beleving en biodiversiteit wordt natuur écht onderdeel van het zorgproces — met aandacht voor kwaliteit, professionaliteit en inclusie.
Op 18 mei 2025 vieren we wereldwijd de Wereld dag van het therapeutisch tuinieren (World Therapeutic Horticulture Day – WTHD). In Vlaanderen zetten we die dag het belang van tuintherapie en therapeutisch tuinieren extra in de kijker. Want hoewel therapeutisch tuinieren en tuintherapie internationaal steeds meer erkenning krijgen, blijft het in het Vlaamse zorglandschap nog een vrij onbekende, maar veelbelovende aanpak.
Tuintherapie en therapeutisch tuinieren maken gebruik van tuinieren, planten en natuur als een vorm van ondersteuning in de zorg. Denk aan tuinen voor bewoners met dementie in woonzorgcentra, belevingstuinen in psychiatrische instellingen of moestuinprojecten in gevangenissen. Het doel? Mensen helpen om hun fysieke, mentale en emotionele gezondheid op een natuurlijke manier te verbeteren.
Van stress tot herstel: een groen alternatief in de zorg
Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat tuintherapie en therapeutisch tuinieren tal van voordelen schenken: minder stress, betere stemming, meer lichaamsbeweging en meer levenskwaliteit. In tijden waarin onze zorgsector onder druk staat en burn-outs, angstklachten en chronische aandoeningen toenemen, bieden tuintherapie en therapeutisch tuinieren een waardevol én betaalbaar alternatief.
De toepassingen in Vlaanderen zijn nog beperkt, maar er beweegt wat. VZW Terra-Therapeutica ondersteunt initiatieven in diverse zorginstellingen. Daarnaast begeleiden ze de opleiding tuintherapie bij Syntra en publiceren ze evidence-based boeken rond het thema.
Een internationale beweging, met Vlaamse wortels
Wereldwijd openen tuintherapeuten in de week volgend op 18 mei hun tuinen om bezoekers kennis te laten maken met hun werking. Van IJsland tot India, van Schotland tot Vlaanderen. Tijdens deze dag worden inspirerende verhalen gedeeld van mensen die dankzij tuintherapie of therapeutisch tuinieren weer grip kregen op hun leven.
Vlaanderen wordt warm uitgenodigd om deel te nemen: organiseer een activiteit, deel je ervaring met de hashtag #WTHD, en breng zo het belang van deze benadering dichter bij het grote publiek.
Fiona Thackeray, oprichtster van onze Schotse partner Trellis, vertolkt het als volgt:
‘Trellis invites everyone to join this global movement by participating in local events, sharing their stories using the hashtag #WTHD, and spreading awareness about the positive impacts of therapeutic horticulture on our mental and physical health.’
Meer info vind je op www.terra-therapeutica.be
Vanuit de sociaal-ecologische agogiek voert Yano Truyers onderzoek naar de relaties tussen mens en natuur. Hij is verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en het team Natuur & Maatschappij van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO). Hierin gaat hij op zoek naar de manier waarop hernieuwde interactie tussen mens en natuur een landschap van oude wereldbeelden en kennissystemen kan ontwrichten. In de manier waarop mensen, dieren en andere actoren ageren, komt namelijk een complexe en uitdagende relatie tevoorschijn.
Zelf ook interesse om als expert voor Natuur & Mens vzw aan te sluiten?
Stel je dan kandidaat door het invullen van het formulier.
Je kan er niet buiten; in het huidige eco-sociale denkkader wordt biodiversiteit al dan niet terecht – hierover is er discussie – als indicator voor kwalitatieve inheemse natuur naar voor geschoven. Met biodiversiteit doelt men dan op soorten- en genendiversiteit, de verscheidenheid aan levende soorten zoals planten, dieren, microben, schimmels… die in een omgeving samen een ecosysteem of ecotoop vormen en versterken.
Sommigen organisaties hangen een sluitend positief verhaal op wanneer het gaat om de benadering van biodiversiteit als factor voor een belangrijke rol binnen plattelandsnatuur, stads- of zorgnatuur. Anderen zijn eerder kritisch en onderbouwen hun beschouwing met argumenten. Er wordt gewezen op een tweedeling tussen zij die een humane invalshoek hanteren en diegenen die vertrekken vanuit moraliteit. Dat biodiversiteit zijn waarde heeft en dat het ONE-HEALTH-perspectief daartoe oproept daarover is iedereen het eens. Het venijn zit hem in het staartje. Is biodiversiteit bijvoorbeeld een goede graadmeter of mogen we twijfelen over dit narratief?
Start to relax, connect and interact with nature?
Bij deze een oproep. Voor het uittesten van het nieuwe gestandaardiseerde programma Nature Contact Training (Natuurcontacttraining) worden er momenteel nog kandidaten gezocht.
Met deze kandidaten zal gedurende 12 sessies van 2u tot 3u, gespreid over een periode van 1 jaar, Nature Contact Training worden beoefend. Het doel daarbij is een zo goed mogelijk contact leren maken met natuur in de zin van het versterken van het contact met jezelf, met de ander en met de levende omgeving zoals planten, dieren, bomen… Voordelen die daarbij worden verwacht zijn: een verbetering van fysieke, mentale en sociale capaciteiten. Meer veerkracht, minder stress, meer zelfvertrouwen, een gezondere leefwijze die tal van positieve effecten geeft om krachtiger en meer bewust in het dagelijkse leven te staan.
Gezien het gaat om een proefversie – waar een reeds uitgewerkte training wordt geëvalueerd en eventueel bijgewerkt – zijn er geen deelnamekosten verbonden aan deze sessies van Nature Contact Training.
Kom jij hiervoor in aanmerking? Dat kan, aangezien er nog verschillende profielen worden gezocht. Enige vereiste om je als kandidaat op te geven is dat je tussen 18 en 90 jaar oud en niet ziek bent (tenzij je behandelende arts na overleg zijn goedkeuring geeft).
Goesting gekregen? Wacht dan niet te lang met je inschrijving. De plaatsen zijn beperkt!
Het thema ‘Groen en Gezondheid’ wint aan populariteit, maar sluit deze groene golf wel aan bij de behoeften van de zorg- en sociale sector. Terwijl de aandacht steeds meer verschuift naar wilde en spontane natuur, blijft een essentiële vraag vaak onbeantwoord: welke natuur(activiteiten) kunnen bijdragen aan het welzijn van personen met een zorgnood?
Tijdens deze inspirerende studiedag onderzoeken we welke vorm van natuur daadwerkelijk waardevol is voor de zorgsector. Experts uit de humane wetenschappen delen hun inzichten over de kracht van natuurbeleving (‘being’) en betekenisvolle groene activiteiten (‘doing’).
Een praktijkvoorbeeld toont hoe interactie met de natuur kwetsbare doelgroepen kan versterken. Zorgen voor planten doet ons groeien als persoon. Het is een wederkerige relatie: wij werken in de tuin maar terzelfdertijd werkt de tuin aan ons.
10.30u: Ontvangst
11.00u: Drie invalshoeken over de betekenis van de natuur binnen de zorgsector:
12.30u: Lunch (soep, hoofdschotel, dessert en frisdrank) vergeet niet dat de PXL-catering winnaar is van meerdere Gault&Millau Awards 🙂
13.30u: Uit de praktijk: OPZC Rekem
14.30u: Debat en vragenronde
15.00u: Afsluiten: koffie en Limburgse vlaai
donderdag 21 november 2024
11:00 ⇾ 15:00
PXL-NeXT – Elfde-Liniestraat 23a – 3500 Hasselt
Klik op deze link voor meer info en inschrijving
Bij themateam Natuur & Gezondheid, dat is de werkgroep van één van de vier thema’s binnen de Green Deal Duurzame Zorg, wordt druk gewerkt aan een oplossing voor de vraag naar de inrichting van échte kwalitatieve therapeutische zones in de zorg.
Ook vanuit Natuur & Mens bieden we daarbij onze expertise aan. We nemen onder andere deel aan de werkgroepen/communities of practice (CoP’s) die de naam Therapeutische tuinen & tuintherapie en Biodiversiteit & gezondheid hebben gekregen. De naam van deze CoP’s wijst telkens op de algemene sterkte, het onderwerp dat aan bod komt. De deelnemende organisaties delen er kennis rond ontwerp en inrichting van zorgtuinen op vlak van therapeutische toepassingen of biodiversiteit. Denk daarbij aan antwoorden voor zorg- en therapietuinen voor specifieke doelgroepen, het meer biodivers maken van de helende omgeving of het uitzoeken hoe verenigbaar bepaalde vormen van biodiversiteit zijn met bepaalde therapeutische zorgeisen.
Een nieuwe Green Deal – Natuurinclusieve Parkeerterreinen – werd officieel ingehuldigd.
Meer aandacht voor een ‘hedendaagse vorm’ van parkeerterreinen is uiteraard welkom. Enerzijds smeken bestaande parkeerterreinen om een opknapbeurt, anderzijds vragen nieuwe parkeerterreinen om een low impact en natuurrijke inrichting.
Belangrijk? Ja, zeker. En dit opdat we allemaal zouden kunnen genieten van meer biodiversiteit, meer natuur en meer structuurvariatie. Zelfs daar waar we parkeren.
Jammer, maar helaas
Zoals je op bovenstaande foto kan zien is er dringend nood aan duidelijk richtlijnen. Wanneer het op het ontwerp of de aanleg van parkeerterreinen aankomt loopt het nog vaak mis. Dit alle goede intenties ten spijt. Hoe komt dat? Wel, het opzet is soms niet realistisch of het ontbreekt aannemers en/of ontwerpers aan kunde en kennis. Het gevolg is bijvoorbeeld dat nieuw aangelegde (theoretisch waterdoorlatende) parkeerzones na elke fikse regenbui dagenlang onder water komen te staan. Nochtans wordt er bewust gekozen voor waterdoorlatende verharding opdat het hemelwater zo veel als mogelijk ter plaatse kan infiltreren.
TIP: enkele eenvoudige aandachtspunten die een significant verschil kunnen maken bij het inrichten van een waterdoorlatend parkeerterrein
Klik hier voor een link naar de Green Deal Natuurinclusieve Parkeerterreinen