Dag van de Zorgnatuur: natuur als bondgenoot in zorg en herstel
Hoe kan natuur een actieve rol spelen in zorgomgevingen? Tijdens de Dag van de Zorgnatuur ontdek je hoe groen wordt ingezet als co-therapeut voor herstel, welzijn en toekomstgerichte zorg.
Met inspirerende praktijkvoorbeelden, concrete toepassingen en de voorstelling van het nieuwe Zorgnatuur-draaiboek brengt deze studiedag professionals uit zorg en natuur samen rond één gedeelde ambitie.
Wist je dat iets eenvoudigs als hangen aan een boomtak een verrassend krachtig effect heeft op je lichaam en je stressniveau? Binnen Nature Contact Training (NCT) vormen hang- en klimoefeningen een natuurlijke manier om kracht op te bouwen, je gewicht te reguleren en je zenuwstelsel tot rust te brengen.
Belangrijk is wel dat je rustig opbouwt en vertrekt vanuit een veilige basis, dicht bij de grond en afgestemd op jouw lichaam. Net daar beginnen vaak al de grootste gezondheidswinsten.
Benieuwd hoe dit precies werkt en hoe je zelf kan starten? Lees het volledige artikel en ontdek waarom je gezondheid er letterlijk aan hangt.
Wat begon als een scherp onderscheid tussen zorgnatuur en therapeutische tuinen, is in enkele jaren tijd uitgegroeid tot een breed gedragen praktijk binnen zorg, ontwerp en beleid. In 2021 zette Natuur & Mens het thema op de kaart met een duidelijke boodschap: natuur is geen neutraal decor, maar een actieve factor in zorg en welzijn – mits ze doordacht wordt ingezet.
Vandaag, in 2026, is die visie verder uitgewerkt tot een stevig kader waarin functionaliteit, biofilie en biodiversiteit centraal staan. Zorgnatuur wordt daarbij niet alleen gezien als ondersteuning van herstel, maar als een volwaardige schakel in een groter netwerk van zorg, omgeving en samenleving.
Met betrokkenheid in opleidingen, samenwerkingen en initiatieven zoals de Green Deal Duurzame Zorg, hielp Natuur & Mens mee om deze benadering te verfijnen en te verankeren in de praktijk.
De conclusie is helder: het gaat niet om méér natuur, maar om betere natuur; afgestemd op context, doelgroep en zorgdoelstellingen.
Wat als een eenvoudige beweging ons opnieuw verbindt met wie we van nature zijn? Het recente VRT NWS-item over Paul Jambers en huppelen toont hoe speelse, natuurlijke beweging kracht, balans en levenskwaliteit ondersteunt, ook op latere leeftijd. In dit artikel lichten we toe waarom huppelen perfect aansluit bij Nature-Contact-Trainingen onze evolutionaire bewegingsmogelijkheden.
Na jaren van engagement en inspiratie stopt Natuur & Mens vzw met haar actieve werking. De voorbije jaren lag de focus op het uitwerken van het Natuur & Mens-manifest: een holistische visie op natuur, gezondheid en wederkerigheid. De inhoudelijke basis van dit manifest is klaar; de verdere verfijning en communicatie ervan zal de komende jaren plaatsvinden, met 2027 als horizon.
Hoewel de werking stopt, leeft de missie verder. Ze blijft aanwezig in de expertengroep, in samenwerkingen, bij studenten en organisaties, en bij de vele mensen die via Natuur & Mens inspiratie vonden om zich meer verbonden te voelen met natuur.
Binnen de Green Deal Duurzame Zorg werkt een nieuwe aanpak rond ZORGNATUUR aan een praktisch kwaliteitskader dat natuur integreert in zorgpraktijken. Ondersteund door recent wetenschappelijk bewijs dat natuurcontact de mentale en fysieke gezondheid versterkt, wil dit kader verder gaan dan een groene tuin rond een zorginstelling. Door te focussen op functionaliteit, beleving en biodiversiteit wordt natuur écht onderdeel van het zorgproces — met aandacht voor kwaliteit, professionaliteit en inclusie.
Gebruik bij je sociale media-posts #WTHD en tag @terratherapeutica, zo maken we samen tuintherapie en therapeutisch tuinieren zichtbaar – lokaal én wereldwijd.
Op 18 mei 2025 vieren we wereldwijd de Wereld dag van het therapeutisch tuinieren (World Therapeutic Horticulture Day – WTHD). In Vlaanderen zetten we die dag het belang van tuintherapie en therapeutisch tuinieren extra in de kijker. Want hoewel therapeutisch tuinieren en tuintherapie internationaal steeds meer erkenning krijgen, blijft het in het Vlaamse zorglandschap nog een vrij onbekende, maar veelbelovende aanpak.
Tuintherapie en therapeutisch tuinieren maken gebruik van tuinieren, planten en natuur als een vorm van ondersteuning in de zorg. Denk aan tuinen voor bewoners met dementie in woonzorgcentra, belevingstuinen in psychiatrische instellingen of moestuinprojecten in gevangenissen. Het doel? Mensen helpen om hun fysieke, mentale en emotionele gezondheid op een natuurlijke manier te verbeteren.
Van stress tot herstel: een groen alternatief in de zorg
Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat tuintherapie en therapeutisch tuinieren tal van voordelen schenken: minder stress, betere stemming, meer lichaamsbeweging en meer levenskwaliteit. In tijden waarin onze zorgsector onder druk staat en burn-outs, angstklachten en chronische aandoeningen toenemen, bieden tuintherapie en therapeutisch tuinieren een waardevol én betaalbaar alternatief.
De toepassingen in Vlaanderen zijn nog beperkt, maar er beweegt wat. VZW Terra-Therapeutica ondersteunt initiatieven in diverse zorginstellingen. Daarnaast begeleiden ze de opleiding tuintherapie bij Syntra en publiceren ze evidence-based boeken rond het thema.
Een internationale beweging, met Vlaamse wortels
Wereldwijd openen tuintherapeuten in de week volgend op 18 mei hun tuinen om bezoekers kennis te laten maken met hun werking. Van IJsland tot India, van Schotland tot Vlaanderen. Tijdens deze dag worden inspirerende verhalen gedeeld van mensen die dankzij tuintherapie of therapeutisch tuinieren weer grip kregen op hun leven.
Vlaanderen wordt warm uitgenodigd om deel te nemen: organiseer een activiteit, deel je ervaring met de hashtag #WTHD, en breng zo het belang van deze benadering dichter bij het grote publiek.
Fiona Thackeray, oprichtster van onze Schotse partner Trellis, vertolkt het als volgt: ‘Trellis invites everyone to join this global movement by participating in local events, sharing their stories using the hashtag #WTHD, and spreading awareness about the positive impacts of therapeutic horticulture on our mental and physical health.’
Vanuit de sociaal-ecologische agogiek voert Yano Truyers onderzoek naar de relaties tussen mens en natuur. Hij is verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en het team Natuur & Maatschappij van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO). Hierin gaat hij op zoek naar de manier waarop hernieuwde interactie tussen mens en natuur een landschap van oude wereldbeelden en kennissystemen kan ontwrichten. In de manier waarop mensen, dieren en andere actoren ageren, komt namelijk een complexe en uitdagende relatie tevoorschijn.
Zelf ook interesse om als expert voor Natuur & Mens vzw aan te sluiten? Stel je dan kandidaat door het invullen van het formulier.
Je kan er niet buiten; in het huidige eco-sociale denkkader wordt biodiversiteit al dan niet terecht – hierover is er discussie – als indicator voor kwalitatieve inheemse natuur naar voor geschoven. Met biodiversiteit doelt men dan op soorten- en genendiversiteit, de verscheidenheid aan levende soorten zoals planten, dieren, microben, schimmels… die in een omgeving samen een ecosysteem of ecotoop vormen en versterken.
Sommigen organisaties hangen een sluitend positief verhaal op wanneer het gaat om de benadering van biodiversiteit als factor voor een belangrijke rol binnen plattelandsnatuur, stads- of zorgnatuur. Anderen zijn eerder kritisch en onderbouwen hun beschouwing met argumenten. Er wordt gewezen op een tweedeling tussen zij die een humane invalshoek hanteren en diegenen die vertrekken vanuit moraliteit. Dat biodiversiteit zijn waarde heeft en dat het ONE-HEALTH-perspectief daartoe oproept daarover is iedereen het eens. Het venijn zit hem in het staartje. Is biodiversiteit bijvoorbeeld een goede graadmeter of mogen we twijfelen over dit narratief?
Bij deze een oproep. Voor het uittesten van het nieuwe gestandaardiseerde programma Nature Contact Training (Natuurcontacttraining) worden er momenteel nog kandidaten gezocht.
Met deze kandidaten zal gedurende 12 sessies van 2u tot 3u, gespreid over een periode van 1 jaar, Nature Contact Training worden beoefend. Het doel daarbij is een zo goed mogelijk contact leren maken met natuur in de zin van het versterken van het contact met jezelf, met de ander en met de levende omgeving zoals planten, dieren, bomen… Voordelen die daarbij worden verwacht zijn: een verbetering van fysieke, mentale en sociale capaciteiten. Meer veerkracht, minder stress, meer zelfvertrouwen, een gezondere leefwijze die tal van positieve effecten geeft om krachtiger en meer bewust in het dagelijkse leven te staan.
Gezien het gaat om een proefversie – waar een reeds uitgewerkte training wordt geëvalueerd en eventueel bijgewerkt – zijn er geen deelnamekosten verbonden aan deze sessies van Nature Contact Training.
Kom jij hiervoor in aanmerking? Dat kan, aangezien er nog verschillende profielen worden gezocht. Enige vereiste om je als kandidaat op te geven is dat je tussen 18 en 90 jaar oud en niet ziek bent (tenzij je behandelende arts na overleg zijn goedkeuring geeft).
Goesting gekregen? Wacht dan niet te lang met je inschrijving. De plaatsen zijn beperkt!
