Wat als een eenvoudige beweging ons opnieuw verbindt met wie we van nature zijn? Het recente VRT NWS-item over Paul Jambers en huppelen toont hoe speelse, natuurlijke beweging kracht, balans en levenskwaliteit ondersteunt, ook op latere leeftijd. In dit artikel lichten we toe waarom huppelen perfect aansluit bij Nature-Contact-Training en onze evolutionaire bewegingsmogelijkheden.
bron foto pixabay
Na jaren van engagement en inspiratie stopt Natuur & Mens vzw met haar actieve werking. De voorbije jaren lag de focus op het uitwerken van het Natuur & Mens-manifest: een holistische visie op natuur, gezondheid en wederkerigheid. De inhoudelijke basis van dit manifest is klaar; de verdere verfijning en communicatie ervan zal de komende jaren plaatsvinden, met 2027 als horizon.
Hoewel de werking stopt, leeft de missie verder. Ze blijft aanwezig in de expertengroep, in samenwerkingen, bij studenten en organisaties, en bij de vele mensen die via Natuur & Mens inspiratie vonden om zich meer verbonden te voelen met natuur.
Lees hier het volledige artikel en dankwoord
Binnen de Green Deal Duurzame Zorg werkt een nieuwe aanpak rond ZORGNATUUR aan een praktisch kwaliteitskader dat natuur integreert in zorgpraktijken. Ondersteund door recent wetenschappelijk bewijs dat natuurcontact de mentale en fysieke gezondheid versterkt, wil dit kader verder gaan dan een groene tuin rond een zorginstelling. Door te focussen op functionaliteit, beleving en biodiversiteit wordt natuur écht onderdeel van het zorgproces — met aandacht voor kwaliteit, professionaliteit en inclusie.
In onze samenleving raken steeds meer mensen psychisch overbelast. Jong en oud, in alle lagen van de bevolking. De klachten zijn herkenbaar: stress, angst, burn-out, depressie, piekergedachten, gevoel van leegte, vervreemding…
Steeds meer mensen ervaren dus druk. Soms komt die druk van binnenuit: eindeloze gedachten, zelfkritiek, angst, verdriet. Maar vaak komt hij ook van buitenaf – of beter gezegd: van hoe we denken dat anderen naar ons kijken. We zijn voortdurend bezig met hoe we overkomen, wat er van ons verwacht wordt, of we wel voldoen. We zijn als mens van nature een sociaal wezen dat zich altijd al vergelijkt met anderen en voor een groot stuk leeft in en door het oog van de ander, maar social media hebben dit nog versterkt, wat absoluut geen goede zaak is.
We proberen alsmaar beter, sterker, slimmer, aantrekkelijker, succesvoller of nuttiger te zijn – niet per se omdat we dat zelf zo belangrijk vinden, maar omdat we denken dat het móet.
Vaak denken we dus dat psychische klachten vooral “van binnenuit” komen, vanuit de persoon zelf. Maar wie wat dieper kijkt, ziet dat ze ook veelal voortkomen uit een bredere context: sociale druk, prestatiedwang, en een voortdurende gerichtheid op hoe we overkomen op anderen.
Veel mensen leven niet alleen meer met zichzelf, maar met een voortdurend bewustzijn van de (kritische) blik van de Ander. Er is een subtiele maar constante spanning: doe ik het wel goed? Vinden ze me slim, sterk, sociaal, succesvol genoeg? Wat als ik tekortschiet? Wat als ik faal?
Die druk van de sociale blik is vaak onzichtbaar, maar o zo krachtig. Deze mentale druk nestelt zich langzaam in je dagelijks leven. Het beïnvloedt hoe je werkt, leert, spreekt, beweegt – zelfs hoe je je voelt. Wie langdurig leeft met die spanning van die onzichtbare constante blik van die Ander, kan het contact met zichzelf kwijtraken. Je leeft steeds meer in je hoofd, in het denken over jezelf, in het piekeren over hoe je overkomt. Je raakt verwijderd van het directe, eenvoudige bestaan. Dingen voelen zwaar, ongrijpbaar, en vaak ook uitzichtloos. Je gaat jezelf hoe langer hoe meer bekijken alsof je een buitenstaander bent. Je geraakt verwijderd van je eigen ervaring.
In psychische zin is dat een vorm van vervreemding. Niet alleen van anderen, maar ook van jezelf. Het leven speelt zich dan vooral af in je hoofd – tussen gedachten, zorgen, zelfbeoordelingen – en voelt vaak als ‘vastzitten’. Vast in overtuigingen, emoties, verwachtingen.
Tuinieren kan je helpen om te leren: het is genoeg om gewoon te zijn. De natuur herinnert ons er namelijk aan dat we niet hoeven te bloeien voor een ander. We bloeien omdat het in ons zit.
Benieuwd naar waarom en hoe tuinieren een antidoot kan zijn tegen sociale druk en de oordelende blik van de Ander? Benieuwd naar een verhaal van Voltaire dat dit mooi illustreert? Benieuwd naar een oefening en reflectievragen om “vrij te zijn zonder publiek”? Lees dan hier verder.
Wat is psychische toegankelijkheid, wat zijn de voordelen, hoe kan je het toepassen en hoe kan je zien of jouw tuin al dan niet psychisch toegankelijk is en dus bijdraagt aan een therapeutisch of helende omgeving?
Een goed ontworpen en ingerichte ruimte is cruciaal om van de gezondheidseffecten van een omgeving te kunnen genieten. Slecht design wordt bijvoorbeeld gelinkt aan angst, delirium, verhoogde bloeddruk, meer nood aan pijnstillers en een langer verblijf in een ziekenhuis na een operatie.
Bij het ontwerpen en inrichten van ruimtes met het oog op ons welzijn gaat veel aandacht terecht naar fysieke toegankelijkheid. Denk hierbij aan aangepaste ingangen, verharde paden en toegankelijke voorzieningen.
Terecht, want fysieke toegankelijkheid is enorm belangrijk. Neem nu tuintherapie; als de cliënt niet in de tuin geraakt of deel kan nemen aan de details van het tuintherapeutisch gebeuren, omdat hij er letterlijk geen toegang toe heeft, dan verminderen de voordelen van de tuintherapie aanzienlijk.
Je ziet het, fysieke toegankelijkheid is cruciaal bij het inrichten van een helende of therapeutische omgeving.
Echter, naast fysieke toegankelijkheid, bestaat er nog een andere vorm van toegankelijkheid die vaak over het hoofd wordt gezien en waar ik, vanuit de omgevingspsychologie, een extra hart aan toedraag; psychische toegankelijkheid. Deze ‘vergeten’ vorm van toegankelijkheid is minstens even belangrijk als zijn fysieke variant.
Bij psychische toegankelijkheid stellen we niet de vragen “Geraken mensen gemakkelijk in en uit de ruimte? Kunnen ze zich gemakkelijk bewegen door deze ruimte? Is de ruimte functioneel?”, nee, we stellen vragen zoals “Voelen mensen zich ook écht welkom en veilig in de ruimte? Nodigt het ontwerp uit om de tijd door te brengen in de omgeving? Inspireert het de cliënt om zichzelf open te stellen voor de helende voordelen van de omgeving?”
Psychische toegankelijkheid houdt in dat een omgeving begrijpelijk, beheersbaar en betekenisvol aanvoelt. Iets wat bijdraagt aan gevoelens van veiligheid, verbondenheid en participatie. Zaken die een grote rol spelen bij het feit of een omgeving al dan niet een therapeutisch effect kan uitoefenen op zijn gebruikers.
Benieuwd naar meer info over wat psychische toegankelijkheid juist is, wat de voordelen ervan zijn, enkele tips voor het ontwerpen van een therapeutische tuin en een checklist om te zien of jouw tuin al dan niet psychisch toegankelijk is en dus bijdraagt aan een helende omgeving? Lees dan verder via deze link.
Mensen, en zeker studenten die het eerste jaar op kot zitten, denken vaak dat als ze zich niet aan routines en structuur moeten houden, ze pas echt vrij zijn.
Gaan slapen en opstaan wanneer je goesting hebt – de ene keer om drie uur ’s nachts je bed induiken, de andere keer om vier uur in de namiddag een dutje doen – eten waar je zin in hebt en op momenten dat het jou het best uitkomt – de ene dag om vijf uur ’s nachts frieten, de andere dag om 12u ’s middags wraps als ontbijt – studeren en huishoudelijke taken doen wanneer er echt niets anders meer te beleven valt… Welke student (en ook volwassene) geniet nu niet van dit contrast met de vaak saaie, strakke routines van de vroegere middelbare school en het ouderlijke nest?
Maar levert dit afzweren van saaie routines werkelijk de ultieme vrijheid op? Heeft het feit dat de gemiddelde student niet alleen vaak lak heeft aan saaie routines, ritme en regelmaat, te maken met hun niet zelden voorkomende (om het in studentenslang te zeggen) “mental breakdowns”? En wat is de link met natuur? Kan natuur via het aanbieden van ritme, routine en structuur een pleister betekenen ter verlichting van deze “mental breakdowns”? Benieuwd naar mijn antwoord? Lees dan hier verder.
Wist je dat een groene leefomgeving gelinkt is aan minder angst, depressie, obesitas, agressie en een betere concentratie? Net nu veel natuur verdwijnt, bevestigt wetenschappelijk onderzoek dat wat we al lang aanvoelen: groen is goed voor onze gezondheid. Is het een goedkoop ‘medicijn’ zonder bijwerkingen? Ontdek tijdens deze lezing, georganiseerd door TuinHier Olmen, waarom we natuur rondom ons nodig hebben.
Wanneer: woensdag 14 mei 2025
Waar: Parochiezaal Stotert, Stotert 75, 2491 Olmen
Prijs: 5,00 euro (gratis voor leden van TuinHier en Gezinsbond Olmen)
Op 18 mei 2025 vieren we wereldwijd de Wereld dag van het therapeutisch tuinieren (World Therapeutic Horticulture Day – WTHD). In Vlaanderen zetten we die dag het belang van tuintherapie en therapeutisch tuinieren extra in de kijker. Want hoewel therapeutisch tuinieren en tuintherapie internationaal steeds meer erkenning krijgen, blijft het in het Vlaamse zorglandschap nog een vrij onbekende, maar veelbelovende aanpak.
Tuintherapie en therapeutisch tuinieren maken gebruik van tuinieren, planten en natuur als een vorm van ondersteuning in de zorg. Denk aan tuinen voor bewoners met dementie in woonzorgcentra, belevingstuinen in psychiatrische instellingen of moestuinprojecten in gevangenissen. Het doel? Mensen helpen om hun fysieke, mentale en emotionele gezondheid op een natuurlijke manier te verbeteren.
Van stress tot herstel: een groen alternatief in de zorg
Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat tuintherapie en therapeutisch tuinieren tal van voordelen schenken: minder stress, betere stemming, meer lichaamsbeweging en meer levenskwaliteit. In tijden waarin onze zorgsector onder druk staat en burn-outs, angstklachten en chronische aandoeningen toenemen, bieden tuintherapie en therapeutisch tuinieren een waardevol én betaalbaar alternatief.
De toepassingen in Vlaanderen zijn nog beperkt, maar er beweegt wat. VZW Terra-Therapeutica ondersteunt initiatieven in diverse zorginstellingen. Daarnaast begeleiden ze de opleiding tuintherapie bij Syntra en publiceren ze evidence-based boeken rond het thema.
Een internationale beweging, met Vlaamse wortels
Wereldwijd openen tuintherapeuten in de week volgend op 18 mei hun tuinen om bezoekers kennis te laten maken met hun werking. Van IJsland tot India, van Schotland tot Vlaanderen. Tijdens deze dag worden inspirerende verhalen gedeeld van mensen die dankzij tuintherapie of therapeutisch tuinieren weer grip kregen op hun leven.
Vlaanderen wordt warm uitgenodigd om deel te nemen: organiseer een activiteit, deel je ervaring met de hashtag #WTHD, en breng zo het belang van deze benadering dichter bij het grote publiek.
Fiona Thackeray, oprichtster van onze Schotse partner Trellis, vertolkt het als volgt:
‘Trellis invites everyone to join this global movement by participating in local events, sharing their stories using the hashtag #WTHD, and spreading awareness about the positive impacts of therapeutic horticulture on our mental and physical health.’
Meer info vind je op www.terra-therapeutica.be
Vroeger leefden wij als jager-verzamelaars samen met de natuur en dus met dieren. Hoever staan wij als mens tegenwoordig van de natuur, van onze natuur? Een voorbeeldje dat aanzet tot denken; iemand die ik ken, kan het niet verdragen dat er vogels in de tuin landen. Wanneer er vanuit het huis enkele van deze gevleugelde vrienden in een boom gespot worden, dan worden zij steevast weggejaagd door middel van luid handgeklap en geroep. Te weinig contact met natuur, een geval van Nature Contact Disorder?
We zien hoe langer hoe meer interesse in de gezondheidszorg om natuur in te zetten bij of als therapie. Dit door mensen meer naar de natuur te brengen in de zin van het implementeren van natuurtherapie, ecotherapie, tuintherapie, “groene” beweging… of omgekeerd door meer natuur naar de mensen te brengen in de zin van het creëren van een helende omgeving, een therapeutische tuin… Natuur kan hierbij als groene achtergrond functioneren of kan de focus vormen van de interventie an sich.
Kinesisten, ergotherapeuten, sociaal werkers… maar ook psychologen en psychiaters tonen hoe langer hoe meer belangstelling voor de helende kracht van natuur. Zo publiceerde de ‘British Psychological Society’ in 2020 bijvoorbeeld een interessant artikel over ‘The use of talking therapy outdoors’. Zij zien dus, net als vele van hun collega’s uit de (geestelijke) gezondheidszorg, een grote meerwaarde van natuur als aanvullend middel op (gespreks)therapie. Maar wat zijn nu de voordelen van een outdoor therapieruimte tegenover een indoor therapieruimte? Met welke ‘issues’ krijgen we te maken als we (gespreks)therapie buiten in de natuur doen? Wat zijn bedenkingen van een “buitenkabinet” voor de therapeut en de cliënt? Lees het hier verder, en wie weet geraak jij als (psycho)therapeut overtuigd van de enorme meerwaarde van natuur als aanvulling op of als context voor je bestaande gamma aan behandelingen.