Auteur: Sara Adriaensen

nieuws

Wat kunnen planten betekenen voor de student en welke zijn de meeste geschikte groene kotgenootjes?

Donderdagavond, ik ben op de terugweg van mijn uitgever en hoor in de auto op de radio een nieuwsbericht. Het gaat over een proefproject waarbij men nagaat of planten een gunstig effect uitoefenen op blokkende studenten. Normaal gezien let ik tegenwoordig niet meer zo op het nieuws; het is meestal eerder negatief en deprimerend dan opwekkend. Maar ditmaal bereikte het bericht op de een of andere manier toch het bewuste deel van mijn brein. Het bleef daar even rondwaren en zorgde voor een aantal associaties waaronder de gedachte aan het artikel dat ik op dat moment aan het schrijven was – datgene over de rozenblaadjes en de goede cijfers – en de gedachte aan mijn bezoekje aan de Gentse floraliën van een aantal weken terug. Oh ja, was het niet daar dat ik een ‘groen’ kot had gezien? Een stand die een prijs wegkaapte? Dat moest ik thuis eens nakijken?

Ja, ik had gelijk. Er is wel degelijk een link tussen het nieuwsbericht en de floraliën. Deze oeroude planten en bloemenbeurs behoort tot een van de partners van het project in kwestie. Het project dat luistert naar de toepasselijke naam ‘Blok je groen!’.  Het doel; nagaan hoe planten studenten kunnen bijstaan bij het blokken. Ruimer bekeken wil men een antwoord formuleren op de vraag: hebben planten een gunstig effect op het mentaal welzijn van de blokkende student?

Fantastisch dat er wat meer onderzoek gebeurt naar de invloed van binnengroen, dat gebeurt nog veel te weinig. De aandacht voor binnenbeplanting is ondermaats, zeker in instellingen zoals scholen en ziekenhuizen. Dit terwijl er daar net veel winst te behalen valt met de plaatsing van de juiste planten. Winst op het gebied van het mentaal, fysiek en sociaal welzijn.

Daarnaast is het zeker een must om meer initiatieven te ondernemen die specifiek te maken hebben met het verbeteren van het mentaal welzijn van onze sympathieke studentjes. Het is namelijk een bevolkingsgroep die hoe langer hoe meer te kampen heeft met mentale problemen (cijfers). En mocht het zo zijn dat planten een gunstige weerslag hebben op de blokkende student, dan is er nog veel werk aan de winkel. Want bedenk jij nu maar eens voor mij een aantal aangename groene openbare studieplekken. Niet zo simpel hé! Het is daarmee in Vlaanderen als je het mij vraagt heel armetierig  gesteld.

Goed, maar hoe ging het project ‘Blok je groen’ nu eigenlijk juist in zijn werk? Welke voorspellingen kunnen we maken op basis van bestaande, reeds afgeronde, onderzoeken? En hoe kunnen we ons kot of plaatselijke bib het beste groen inrichten?

Benieuwd naar het project, naar wat de wetenschap zegt en naar enkele tips in verband met de meest geschikte groene blok- of kotgenootjes? Waar wacht je nog op? Druk op deze link en lees snel verder.

nieuws

Aan alle studenten: geloof het of niet, maar hier twee bloemengeuren die jouw examenresultaten de hoogte in kunnen laten schieten

Mijn vader toen hij een jaar of zes was. Mocht de plant op de achtergrond echt zijn geweest, zou hij dan de resultaten van klein ‘Walterken’ hebben beïnvloed? Misschien wel, want ten tijde van deze opname was hij de primus van de klas en later – toen er alleen nog maar een bokaal met een karper in grijs water op zijn kamer stond – kelderden zijn cijfers en werd hij een soort van opstandig ‘varken’.

Wist jij dat ons olfactorisch systeem of simpeler gezegd onze goede oude neus rechtstreeks in contact staat met centra in ons brein die betrokken zijn bij ons geheugen? Als je hiervan op de hoogte bent, dan is het niet zo gek om te bedenken dat het opsnuiven van welbepaalde (bloemen)geuren jou een handje kunnen helpen bij het naar boven halen van herinneringen.

Meestal zijn dat herinneringen aan specifieke plekken of gebeurtenissen – neem nu de geur van meiklokjes, die voert mij terug naar de tuin van de grootmoeder van mijn man-, maar dat kunnen natuurlijk evengoed herinneringen aan bepaalde teksten of formules zijn die je de dag ervoor probeerde van buiten te blokken.

Kortom, door de link die er bestaat tussen ons reukorgaan en ons geheugen, kan je (bloemen)geuren inzetten om dingen beter te memoriseren of te onthouden.

Handig voor de studenten onder ons! Toch! Maar hoe kan je als pupil jouw examenresultaten een beetje proberen op te krikken met de geuren van moeder natuur? Benieuwd naar datgene wat ik hierover te vertellen heb, lees hier verder en ontdek wat de hond van Pavlov, Cesar Millan, rotte kaas, roosjes en jasmijn te maken hebben met een goed rapport.

nieuws

Investeren in kunst met natuur; goed voor je portemonnee en goed voor je gezondheid!

Mijn vader, ondertussen 80 jaar oud, fabriceert veel werkjes met natuurtaferelen. Therapeutisch voor hem om het te maken en helend voor mij om naar te kijken. Merci papa!

Als complete leek op het gebied van economie en financiën voel zelfs ik dat er op dit ogenblik sprake is van een inflatie. Om onze zuur verdiende spaarcentjes op de bank niet te zien wegsmelten als sneeuw voor de zon ben ik, zoals iedereen waarschijnlijk op dit eigenste moment, op zoek naar een goede investering! Niet gemakkelijk. Al uren heb ik er mijn hoofd over gebroken. En als rasechte denker, denk ik dat het eerder bij gedachten dan bij daden zal blijven. Enfin, een van de pistes die de revue zijn gepasseerd is kunst en dan meer specifiek kunst die op de een of andere manier refereert naar natuur. Als ik alle pro’s en contra’s, om hierin te beleggen, bij elkaar leg, dan kom ik tot de conclusie dat dit weleens een fantastische investering zou kunnen zijn. Dit zowel voor je portemonnee als voor je eigen gezondheid. Ik leg jullie hieronder aan de hand van een stukje wetenschap uit waarom. Vervolgens geef ik enkele tips over wat je kunstwerk zoal het beste inhoud, om daarna de verschillen in voorkeuren tussen mannen en vrouwen en het tijdstip van de dag waarop je het kunstwerk bewondert onder de loep te nemen. Eindigen doe ik met een stukje tekst over abstracte kunst en instellingen. Hebben jullie er zin in? Ja, lees dan hier verder.

nieuws

Ga wat meer wandelen en wie weet ontdek jij de natuurfilosoof in jezelf?

Over de liefde voor wandelen, voor natuur en voor filosofie en over hoe een werk van meer dan 150 jaar oud de dag van vandaag zo brandend actueel kan zijn!

Henry David Thoreau, 1861, Wikimedia Commons

We hebben in onze familie blijkbaar iets met de combinatie wandelen en filosofie. Neem nu mijn zus; filosofe en fervent (snel)wandelaar op hoge hakken. Of haar zoon; student filosofie die in een brief aan zijn grootouders liet weten dat hij recent de geneugten van het wandelen had ontdekt. Hoe mooi is dat?

Toch zijn zij geen uitzonderingen. lees je literatuur over het thema wandelen dan valt het op hoe vaak het de filosofen zijn die tot de groep van fervente wandelaars behoren. Mijn zus en mijn neefje zijn dus absoluut geen buitenbeentjes wat betreft de combinatie wandelen en filosoferen. Wandelen zet, zo lijkt het alleszins, aan tot filosoferen of is het eerder omgekeerd; zet filosoferen aan tot wandelen? Doet er eigenlijk niet toe. Waar ik het met jullie over wil hebben is een klein boekje getiteld ‘Wandelen. Op zoek naar verloren natuur’. En nee, dit boekje is niet zomaar van eender wie, het is van de welbekende Amerikaanse natuurfilosoof Henry David Thoreau.

Het essay dat in dit werk beschreven wordt, was voor het eerst beschikbaar in 1862. Een maand nadat Thoreau stierf aan TBC. Toch heeft het tot 2018 geduurd voor het in het Nederlands verscheen.

De uitgave betreft een klein paars-rozig zakboekje met een interessant voorwoord van botanisch filosoof Norbert Peeters. Het staat ondertussen als meer dan een jaar uitnodigend naar mij te lonken in mijn moeders boekenkast. Het lijkt me echt iets voor mij, of moet ik zeggen voor mensen zoals mij die van filosofie, wandelen en natuur houden.

Waarom kies ik juist dit werkje als ik het wil hebben over filosofie en wandelen en niet dat van bijvoorbeeld Rousseau? Wel, bij het lezen ervan viel me op hoe het werk, ondertussen meer dan 150 jaar oud, heden ten dagen nog altijd zo actueel is! Dit raakt me en motiveert me om de filosofische stellingen van Thoreau met jullie te delen.

Bovendien zijn deze stellingen niet alleen leuk, om tijdens koude winteravonden bij het haardvuur over te mijmeren, ze zijn mogelijks ook voer voor een catchy gespreksonderwerp waarmee je kan uitpakken op het volgende feestje. Wil jij binnenkort overkomen als de meest intellectuele persoon van het gezelschap,  lees dan hier verder.

nieuws

Meer luchtvervuiling betekent meer mentale problemen. Kan natuur hierin enig soelaas bieden?

Een tijdje terug contacteerde een studente journalistiek mij voor een factcheck naar aanleiding van een nieuwsbericht dat een paar dagen daarvoor was uitgebracht. Met enige schaamte moet ik aan het meisje in kwestie bekennen dat ik het nieuws een paar dagen niet meer heb gevolgd. Al die negatieve berichtgeving rond corona heeft me even allergisch gemaakt voor de media. Maar hier zit ik dus, met mijn spreekwoordelijke mond vol tanden. Ik kom volledig uit de lucht gevallen. Shit! Na wat doorvragen kom ik te weten dat het gaat om een onderzoek van de Onafhankelijke Ziekenfondsen en de KU Leuven naar het effect van luchtvervuiling op mentale problemen.

Uit dit onderzoek blijkt, volgens de vriendelijke studente aan de lijn, dat op dagen met meer luchtvervuiling er meer mensen op hun werk uitvallen ten gevolge van mentale problemen zoals depressie en burn-out. Daaruit zou men volgens haar concluderen dat pieken in luchtvervuiling mentale problemen kunnen triggeren. Ze vraagt of ik het hiermee eens ben? Ik denk even hardop na en zeg haar dat dit op het eerste zicht misschien een raar verband lijkt, maar dat wanneer je uit de literatuur weet dat luchtvervuiling ontsteking kan teweegbrengen en dat ontsteking op haar beurt geassocieerd wordt met bepaalde mentale problemen, zoals sommige vormen van depressie, het verband plots heel logisch wordt. Wow, zou mijn redenering kloppen? Met de kennis die ik de afgelopen jaren heb opgedaan kan dit bijna niet anders, maar toch? Nadat ze de telefoon heeft ingehaakt ga ik snel op het internet kijken om te zien of mijn gedachtengang ook door de onderzoekers uit de bewuste studie wordt bevestigd. En ja hoor, ik vind zelfs twee onderzoeken (het Vlaamse waarover de studente het had en een Brits onderzoek van kort daarvoor) waarin men ontsteking inderdaad ziet als de “missing link” tussen luchtvervuiling en mentale aandoeningen. Oef, ik had het bij het juiste eind. Goed, nu probeer ik de “missing link” heel kort iets beter aan jullie uit te leggen. Vervolgens ga ik een klein beetje dieper in op de relatie natuur, luchtvervuiling, ontsteking en mentale aandoeningen om te eindigen met een paar tips. Zin in meer? Lees dan hier verder.

nieuws

Natuurlijk daglicht als onmisbaar ingrediënt van een healing environment

“Duisternis kan geen duisternis verdrijven, enkel het licht is daartoe in staat.” Martin Luther King

Het is een grijze, druilerige herfstdag. Omdat de energieprijzen de pan uitswingen staat de verwarming een flink stuk lager. De koude en somberheid kruipen in mijn lijf. Ik neem een zakdoekje uit mijn dikke wollen vest en snuif eraan. Waarom? Wel dit zielig vodje bevat een heerlijk aroma dat vermoedelijk een effect zal uitoefenen op mijn donkere gemoed.

Mijn onstilbare geurhonger – ik betrap mezelf erop dat ik de laatste tijd als een soort van verslaafde heel der dagen aan zakdoeken met eigenbereide aroma’s loopt te snuffelen – heeft te maken met mijn hernieuwde interesse voor de impact van geur op onze psyche. Het laatste boek dat ik in deze context las raadde me aan om bijvoorbeeld aan de geur van bergamot te ruiken wanneer ik overvallen zou worden door een gevoel van somberheid dat geassocieerd kan worden met lichtgebrek. Deze dag was met andere woorden het moment bij uitstek om dit advies eens uit te testen. En ja, het aroma van bergamot is inderdaad fris en opwekkend. Wanneer het mijn neus binnendringt doet het me denken aan een zuiders zonnetje.

De geur is werkelijk heerlijk en even voel ik me waarachtig wat vrolijker. Het is net op dat ogenblik dat me een idee te binnen schiet. Wat als ik nu iets zou schrijven over het therapeutisch effect van daglicht en de link tussen licht en een ‘healing evironment’?

Tegenwoordig is de term ‘healing environment’ een hot issue. Het spijtige is echter dat men vaak niet weet wat de term precies inhoudt. Daardoor wordt hij te pas en te onpas op een holle, inhoudsloze manier gebruikt. Toch is het niet mijn bedoeling om in dit artikel van naaldje tot draadje aan jullie uit te leggen wat een healing environment hoort te zijn. Wat ik wel wil meegeven is dat – het woord zegt het zelf al – een healing environment slaat op het feit dat onze omgeving, mits goed ingericht, therapeutisch en helend kan werken. Vandaar de grote interesse voor dit begrip vanuit ziekenhuizen en andere instellingen waar mensen naartoe komen om te genezen.

De idee van een omgeving als helende factor is overigens niet nieuw, men is met dit gedachtengoed reeds lang geleden vertrouwd geraakt. Denk bijvoorbeeld maar aan de iconische Britse zuster Florence Nightingale. Zij promootte in haar tijd al het belang van natuurlijk daglicht, frisse lucht, stilte of lawaaireductie en toegang tot natuur en tuinen voor het herstel van haar patiënten. En weet je wat, Nightingale sloeg de nagel op de kop, want ze had het meteen over vier onmiskenbare onderdelen of elementen waaruit een ‘healing environment’ volgens de hedendaagse literatuur zou moeten bestaan.  Met andere woorden de idee van een helende omgeving is niets nieuws, het is gewoon iets dat terug is van weggeweest.

Terug naar Florence Nightingale of ‘The Lady with the Lamp’ zoals ze ook weleens werd genoemd; je ziet dat zij reeds in de 19de eeuw inzag dat licht een onmisbaar ingrediënt is van een helende of therapeutische omgeving. Wel, het is over dat inzicht van haar, met name dat licht helend kan werken, dat dit artikel zal gaan. We zullen samen bekijken waarom licht belangrijk voor ons is, welke soorten licht er bestaan en welk effect ze op ons uitoefenen, welke tips we kunnen meegeven wat betreft licht en ga zo maar door. Hopelijk kan ik jullie er zo van overtuigen dat voldoende natuurlijk daglicht een onmisbaar element zou moeten zijn van elk type van helende omgeving. Zin om meer te lezen? Klik dan op deze link

nieuws

Bekijk de natuur eens door de ogen van Alice in Wonderland

Kinderen zijn nieuwsgierig, ze hebben nog fantasie te over. Een icoon van kinderlijke fantasie en nieuwsgierigheid is het alombekende verhaal van Alice in Wonderland.

Wow, nostalgie, één van de grijs gedraaide lievelings lp’s uit mijn jeugd en daarom een van de redenen waarom ik mijn jongste dochter de naam Alice gaf. Goed, want ik ben aan het afdwalen. Wat ik met ‘Alice’ wil zeggen is dat ik het spijtig vind dat we als volwassenen nog zo weinig gebruik maken van onze kinderlijke nieuwsgierigheid en fantasie. Spijtig als je bedenkt dat je daardoor minder goed ‘kijkt’ en zo heel wat leuke dingen mist.

Uit Alice’s Adventures in Wonderland van Lewis Carroll, 1865, illustrator John Tenniel

Er is namelijk een verschil tussen ‘zien’ en ‘kijken’. Hoe leg ik dit het beste aan jullie uit? Wel, voor diegenen die een trap in huis hebben. Weten jullie hoeveel treden deze trap eigenlijk telt? Waarschijnlijk niet. Dit komt omdat je misschien tien keer op een dag de trap op en af gaat en de trap dus wel ziet, maar de trap niet bewust bekijkt of waarneemt.  Je ziet zonder te zien. Dit gaat zo bij vele dingen.

Door onder andere een gebrek aan kinderlijke nieuwsgierigheid ga je minder bewust de wereld om je heen bekijken. Je denkt dat je alles al kent en alles al weet. Hierdoor zal je eerder onbewust de dingen waarnemen en ze ‘zien’ maar ze niet bewust ‘bekijken’. Zonde, want zo ga je minder connecteren met je omgeving en laat je vaak heel wat moois en interessants aan je neus voorbij gaan. Daarom pleit ik ervoor om af en toe wat meer met de ogen van Alice in Wonderland naar de wereld om je heen te kijken, inclusief naar de natuur. Doe je dit dan zal je zien dat je contact met de natuur intenser wordt en dat er heel wat nieuwe, spannende dingen te ontdekken vallen. Je hoeft tenslotte niet naar het andere eind van de wereld te reizen om nieuwe dingen te ontdekken! Vlakbij huis is er vaak nog evengoed veel onontgonnen gebied.

Wat ik wil zeggen is: ga af en toe eens terug naar je kindertijd en wees je bewust van de verwondering waarmee deze tijd gepaard ging. Denk aan één van de eerste woorden die je als kleine ukkepuk leerde, KIJK en doe dit vervolgens met de open verwonderde blik van een kind.

Hoe kan je dit concreet toepassen? Wel, trek bijvoorbeeld eens de natuur in en doe alsof je een ruimtewezen bent dat net met zijn ruimtetuig in het bos is geland en bijgevolg voor de eerste keer voet op de planeet aarde zet. Je ziet voor het eerst de eigenaardige bleke bollen die paddestoelen heten, je ziet lange bruine stokken met een groene kruin, je voelt een korrelige substantie onder je voeten… Kijk, voel, hoor, ruik, spring, dans en wees verwonderd. Je zal merken dat je tripje buiten heel wat intenser wordt, waardoor de kans van een positief effect van natuur op je gezondheid alleen maar toeneemt.

‘Niet weten’ is belangrijk om met ‘nieuwe ogen’ te kijken en zo nieuwe dingen te ontdekken. Gewoonte is dodelijk. Je ‘ziet’ dan niet meer, maar gaat op automatische piloot. Vandaar zou ik nog het volgende willen meegeven; wandel eens achterwaarts, doe je dagelijkse wandeling in omgekeerde richting, kies een pad dat je niet kent…

Een mens is een gewoontedier en kiest vaak dezelfde plek aan tafel, dezelfde route naar het werk, hetzelfde eten als ontbijt. Voer verandering in, zo zie je nieuwe dingen, blijf je alerter, zie je veel meer, word je beleving van je omgeving dieper. Wandel bijvoorbeeld aan de andere kant van de straat, op een ander moment van de dag (’s avonds in plaats van ’s ochtends of omgekeerd) en zie de verschillen.

Kom uit je comfortzone om nieuwe dingen te ontdekken, ervaringen op te doen en kansen te creëren. Loop op een andere manier door het bos (op handen en voeten, zijwaarts, blootvoets…), gebruik een ander verplaatsingsmiddel (een fiets in plaats van te voet of omgekeerd), neem andere mensen mee of ga juist eens alleen…

Laat het gewoon op je af komen, plan je route niet en zie, zoals de bekende filosoof en fervent wandelaar Henry Thoureau, waar je uitkomt.  Houd eventueel een route in gedachte, maar laat ruimte voor improvisatie. Laat je voeten je de weg wijzen, kies het pad dat je het meest aantrekt, blijf af en toe staan om alles in je op te nemen, te betasten, te bekijken, te beluisteren, te besnuffelen, te observeren. Geef je over aan het moment, de ervaring  van het hier en nu door je bijvoorbeeld bewust te worden van elke stap die je zet, de temperatuur en de wind op je huid, het spel van licht en schaduw in de bomen, de geuren die je neus binnenstromen, de klanken. Ga van de bekende paden af en zoek kleine weggetjes en open ruimtes. Door geen plan te hebben en van de betreden paden af te gaan, ga je sneller je neus of je intuïtie achterna en zal je sneller nieuwe dingen ontdekken. Net zoals Alice in Wonderland of de ruimtereizigers uit onze kindertijd zouden doen. En denk er tenslotte aan: wil je de band met jouw omgeving en met de natuur verdiepen, ga dan wat meer kijken in plaats van zien. Ken jij ondertussen trouwens al het aantal treden van die spreekwoordelijke trap?

nieuws

Gezonder en dichter bij de natuur met winterzwemmen

Zoals jullie wellicht al is opgevallen ben ik vanuit mijn vakgebied, de omgevingspsychologie, bijzonder geïnteresseerd in alles wat te maken heeft met de link tussen natuur en onze gezondheid. Vandaar dat me in de plaatselijke bib een boek van de Deense onderzoekster Susanna Soberg in het oog sprong met de titel ‘Winterzwemmen. Zwemmen in natuurwater voor een gezonder en gelukkiger leven.’

Ik nam het boek mee naar huis, begon er op een snikhete zomerdag in te lezen en had instant goesting om het uit te proberen.

Toen ik halverwege was kreeg mijn man te horen dat er iets mis was met zijn immuniteit en daardoor mogelijks met zijn bloedvaten en zijn gewrichten; dit ten gevolge van zijn eerste anti-corona-injectie. Misschien kon het boek dat ik aan het lezen was hem wel een stukje verder helpen? Ik vorderde in het boek en las daarom met nog meer nieuwsgierigheid als tevoren over de gezondheidsvoordelen van winterzwemmen. En wat bleek; wel, de voordelen die Soberg in haar boek beschreef hadden onder andere te maken met bloedvaten, gewrichten en immuniteit. Het leek wel alsof winterzwemmen de activiteit bij uitstek was voor mensen met problemen zoals mij man. Dat zette me ertoe aan om de kennis uit dit boek kort met jullie te delen, want wellicht is hij niet de enige op de planeet die op dit moment kampt met gezondheidsklachten waarvoor winterzwemmen enig soelaas kan bieden. Als je daarnaast weet dat de herfst een uitgelezen periode is om je lichaam geleidelijk aan het koude water te laten wennen en jezelf zo op een niet al te bruuske manier in het avontuur van winterzwemmen te storten, dan is het nu een geschikt moment om jullie voor dit avontuur warm te maken.

Dus zijn jullie klaar voor een overzichtje met datgene wat ik geleerd heb van de Denen over winterzwemmen? Ik ben alvast benieuwd of jullie na het lezen ervan voldoende overtuigd zijn om jullie de komende winter in het ijskoude water onder te dompelen.

Lees het artikel verder via deze link!

nieuws

Tips om meer zen te worden met natuur

Voor deze tekst liet ik mij inspireren door de Japanse zenmonnik en tuinarchitect Shunmyo Masuno. Hij schreef over hoe je gelukkiger wordt door via zen de kunst van het eenvoudig leven onder de knie te krijgen. De natuur maakt zowel onderdeel uit van zen, van tuinen als van een eenvoudiger leven. Kortom drie zaken waar Masuno gepassioneerd door is. Niet onlogisch dus dat de natuur constant terugkomt in zijn werk.

Geïnteresseerd naar datgene wat ik van Masuno leerde, aangevuld met enkele van mijn eigen inzichten en tips om je leven te verrijken. Lees dan verder via deze link. Misschien kan je er wel iets van opsteken?

nieuws

Pschitttt een vleugje magie uit de natuur! De impact van natuur op fysiologische parameters en stoffen in ons lichaam

WOW-momentje; het zien van een vos die ons volgde tijdens een wandeling. Welk effect zal dit WOW-momentje op mijn lichaam uitoefenen?

Wist je dat we het effect van natuur op onze fysieke gezondheid kunnen aflezen aan een aantal fysiologische parameters en de concentratie van een aantal stoffen in ons bloed en onze urine?

Dat natuur goed is voor onze gezondheid is dus niet enkel iets wat we instinctief aanvoelen, het is evengoed iets dat we objectief kunnen meten. Interessant toch in een tijd waarin dingen pas als waar of echt wordt aangenomen als ze ook daadwerkelijk meetbaar zijn?

Benieuwd op welke stoffen en parameters in ons lichaam natuur, zonder dat jij het ziet, een effect kan uitoefenen? Benieuwd naar welke magie er in je lichaam aan de gang is terwijl jij door het bos wandelt? Lees dan hier verder.