Auteur: Bert Breugelmans

nieuws

Ken jij de vogelvide?

De huismus (Passer domesticus) mag met haar vaste top 3-plaats dan wel hoge ogen gooien in het eindresultaat van Het Grote Vogelweekend, toch blijkt dat er nooit eerder zo weinig mussen in onze Vlaamse tuinen huisden. Bij het begin van de tellingen in 2004 zaten er in 65% van de getelde tuinen huismussen. Vandaag is dat nog het geval in amper 45% van de tuinen. Ook de groepsgrootte neemt geleidelijk af: waar ze aanwezig zijn, zitten er gemiddeld 4 samen. Bij het begin van de tellingen lag dat aantal op gemiddeld 6. De verklaring moeten we wellicht zoeken in het verdwijnen van open ruimte en natuur in het landschap, te ‘propere’ tuinen en renovaties waarbij geen ruimte meer is voor nesten.

Foto: François Van Bauwel

Onbekend maakt onbemind
Een belangrijke oorzaak is dus dat de bouw van huizen zodanig gewijzigd is dat de mussen geen nestplaats meer kunnen vinden tussen de dakpannen. Naast de klassieke mussenpot om onder de dakrand te hangen, bedacht ondertussen dik 10 jaar geleden het ingenieursbureau Comfortdak, in samenwerking met Vogelbescherming Nederland en dakproducent Monier, de Vogelvide. Maar weinig mensen kennen het en passen het toe. Onbekend maakt onbemind. Daarom een pleidooi om bij renovatie of nieuwbouw een Vogelvide te plaatsen en de huismus opnieuw de kans te bieden om veilig te nestelen onder de eerste rij dakpannen.

Foto: Dakwerken Van Tongerloo

De Vogelvide kan over de gehele breedte of een gedeelte van het dak worden aangebracht, aan één of beide kanten van de woning. Het zijn elementen van een meter lang met twee invliegopeningen per meter, die bedoeld zijn om gemonteerd te worden onder de laagste rij pannen van een dak (montagevideo). Vogels hebben hierdoor weer de mogelijkheid om onder de pannen te nestelen, maar kunnen niet verder onder het dak gaan.

Bouw of verbouw je binnenkort jouw nest? Denk dan misschien ook eens aan het nest van deze snuiters en geniet van hun vrolijk gekwetter in je tuin.


Bronnen:
https://www.natuurpunt.be/resultaten-het-grote-vogelweekend
https://www.xeno-canto.org/281739
https://www.monierbelgium.be

nieuws

Corona, een les in soberheid

Met de jaarwisseling leek het erop dat we niet alleen afscheid namen van 2020, maar ook van het virus. StuBru pakte deze week zelfs uit met een grote indoor rave om afscheid te nemen van corona. Het is te zeggen… ze plannen het eerste post-corona feestje op een nog onbekende datum. “Hét nieuwjaarsvoornemen voor 2021 waar je je wel aan zal houden: I Want To Dance Again”, klinkt het bij de radiozender. Ik word niet helemaal vrolijk van die positivoshow.

Hoop versus realiteitszin
Je voelt de knaldrang toenemen en heel veel mensen willen hun oude vertrouwde leventje weer oppikken. Ik ook… Maar niets is minder waar. Niet wij, maar het virus knalt er vrolijk op los. Het zal nog een hele tijd duren voor we als samenleving voldoende immuun zijn om de draad voorzichtig op te pikken. En wat met de factuur, letterlijk én figuurlijk, die nog volgt. Is het ongepast om te stellen dat het ergste voor vele mensen nog moet komen? Het is mooi om te zien hoe een samenleving hoop koestert in anders en beter, maar wat als we hoop verwarren met onszelf iets voorliegen? Wat als de hoop niet in verhouding staat tot de realiteitszin? Maken we onszelf dan niet nodeloos ongelukkig(er)?

Is het vroegere normaal wel normaal?
Dat we de huidhonger, prachtig woord overigens, missen en ons uit balans haalt dat spreekt! We zijn sociale wezens. Isolatie en een gebrek aan affiniteit tasten onze veerkracht aan. Dat is zeker. Maar dat mensen zo nodig met het vliegtuig op vakantie moeten gaan in volle coronatijd, is moeilijker te vatten. “Dit is wat we hebben gemist, dit had ons gezin écht nodig”, klonk het in een nieuwsreportage terwijl de camera een vader, moeder, 2 kinderen en aantal valiezen in beeld bracht.

Zijn rave-feestjes met 8.000 mensen en vliegvakanties écht wat we (nu) nodig hebben? Liefde, vriendschap, solidariteit, natuur en contentement is wat we nu nodig hebben en wat ons gelukkig maakt. Het lijkt erop dat de slinger de laatste decennia stevig is doorgeslagen. Harder, better, faster, stronger, further… blijkt helaas voor veel mensen geen toprecept. De eenzaamheid en verdeeldheid was nooit eerder zo groot. Onze verbondenheid met natuur was nooit eerder zo zoek. Blijkbaar hebben wij, mensen, veel nodig om nog ‘gewoon’ content te zijn.

Corona als hefboom
Misschien moeten we deze corona-periode beschouwen als een les in soberheid. Laten we eens kijken naar wat we vandaag wél allemaal kunnen en welke voordelen dat oplevert. Wat als we dit moment als hefboom gebruiken in onze samenleving om de dingen in de toekomst opnieuw anders aan te pakken? Een beetje minder van het één, een beetje meer van het andere. Dat begint bij ieder van ons. Wat minder ongelukkig zijn voor de dingen die we niet hebben en meer content zijn met wat we wel kunnen. Het licht in iemands anders ogen gunnen. Dankbaar zijn voor de kleine dingen. Respect is het sleutelwoord. Op die manier bouwen we aan iets duurzaams en blijft samen-leven houdbaar voor elk van ons, en niet in minst onze omgeving.

Ik zou nog harder dansen!

nieuws

Boodschap aan de roker.

Wat kan ik me ongelooflijk druk maken in ‘viespeuken’.
Je kent ze wel. Sigaretje opsteken net voor de trein toekomt. Snel een teug of 3 en vervolgens sterft de sigaret, in het beste geval, met een kordate draaibeweging onder de zool van een schoen. Je hebt er ook die getraind zijn en met een soort handige ‘piets’-beweging het staafje vanachter het stuur door de lucht katapulteren zonder erbij na te denken. Telkens draait mijn maag. Telkens opnieuw maak ik me druk. Ik zit ondertussen in de fase dat ik mensen aanspreek op hun gedrag.

“Sommige vinden het mijn zaak niet. Wel, dat is het wel.”


Beleefd vraag ik dan om de peuk in de vuilbak te gooien. Vaak staat die bovendien vlak achter hen op het perron. Onvoorstelbaar eigenlijk. Het ergste vind ik om te merken dat die mensen niet eens meer stilstaan bij het ritueel dat ze dagelijkse herhaaldelijke keren uitvoeren. Het is een gewoonte. Ze schrikken, je ziet ze denken, soms rood worden, rapen gegeneerd hun peuk op… sommige vinden het mijn zaak niet. Wel, dat is het wel.

Iemand moet die troep opruimen. Iemand. In hoofdzaak de natuur. Wij dus allemaal. Afhankelijk van de hoeveelheid bacteriën, schimmels en zuurstof neemt dat zo’n 2 tot 12 jaar tijd in beslag. Om te zwijgen over die filters, dat is plastic, dat vergaat niet.

Als je niet stopt met roken, stop dan op zijn minst om die vieze peuken in het rond te strooien.
Een kleine moeite, toch?

nieuws

37% minder kinderen op 11 jaar tijd in dezelfde wijken.

In 35 jaar gaat het buitenspelen in de publieke ruimte sterk achteruit. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van onderzoeksbureau Kind & Samenleving die vandaag de resultaten van het Grote Buitenspeelonderzoek publiceert. De wijk waar je toevallig woont maakt een enorm verschil voor de kansen die kinderen hebben om buiten te spelen. Er moet meer aandacht zijn voor slim ingeplante, gevarieerde speelruimte en een positief speelklimaat! Werk aan de winkel.

Bekijk het filmpje met de resultaten.
Download hier het volledige onderzoeksrapport!

nieuws

Ik volg DIRK

“We hebben 50 jaar boven onze stand geleefd als mens. We denken dat we overal alles kunnen beheersen. We dringen leefmilieu’s van wilde dieren binnen, drukke regenwouden tegen de grond. We hebben enorme bosbranden in Australië gehad, er is een enorme sprinkhanenplaag in de Hoorn van Afrika, versterkt door de klimaatverandering. Er is heel veel droogte en nu een pandemie erbovenop”, aldus Dirk Draulans.

“We denken dat we ons als mens alles mogen permitteren ten gunste van de menselijke economie. We leven boven onze stand. Economen zijn weer bezig om de oude routine terug in gang te steken. Er moet gezegd worden… dit gaan we nu eens NIET doen! Hoog tijd om het verhaal om te gooien!”
📢 Ik volg Dirk.

Ondanks het feit dat we zelf natuur zijn slaagden we er als mens in de ecosystemen op onze planeet de laatste 100 jaar meer te veranderen dan ooit sinds het ontstaan van onze soort. Het wordt tijd om onze algemene mentaliteit ten aanzien van natuur bij te stellen. We staan op geen enkel moment boven natuur, wel integendeel. Voor Natuur & Mens is de mens onderdeel van natuur. 🌿🐦👶

Meer lezen…
http://www.natuurenmens.be/wat-is-gezonde-natuur/

nieuws

Hoe verhoud jij tegenover natuur? Doe de test!

Zie jij jezelf als eigenaar, partner of deelnemer tegenover natuur?
Bekijk het filmpje 🎥 – doe de test 🔎

Het filmpje is een boeiend betoog van natuurfilosoof Matthijs Schouten:
“Beseffen dat we werkelijk deel uitmaken van de natuur en een verantwoordelijkheid hebben om er zorgvuldig mee om te gaan, is de enige weg naar een duurzame toekomst.” Bovendien maakt dat weten, dat voelen… van je ook een gelukkiger mens.”

nieuws

“De Aarde heeft ons niet nodig, wíj hebben haar nodig.”

Volgens de Braziliaanse denker Leonardo Boff verkeren we in een diepe beschavingscrisis die dreigt af te glijden naar pure barbarij. Die crisis heeft in wezen te maken met onze relatie tot de Aarde – met hoofdletter, insisteert hij – die we op verschillende manieren geweld aandoen. Alleen een zorgende, liefdevolle houding ten aanzien van alles wat leeft, kan de mensheid opnieuw toekomst geven. Alleen zo overwint het leven de dood.

De hele wereld is momenteel in de greep van het coronavirus. We hebben nood aan een sociaal pact, zegt Boff, dat hand in hand gaat met een pact met de natuur, dat de hele Aarde en heel de natuur insluit, dat de wereld op weg zet naar ‘een sociaal-ecologische democratie’.

“Ik zie deze pandemie als een reactie van de Aarde die zich wil verdedigen tegen de meest gewelddadige soort in de natuur, de mens. Het is geen oorlog van de mens tegen het virus, maar van het virus tegen de mens. De Franse filosoof Michel Serres schreef in 2008 het boek La Guerre Mondiale, waarin hij verwijst naar de oorlog die de mens tegen de aarde voert door haar op alle fronten aan te vallen. Er is geen enkele kans dat de mens die oorlog wint. De Aarde heeft ons niet nodig, wíj hebben haar nodig.”

Leonardo Boff: De belangrijkste les is dat we onmogelijk kunnen doorgaan met de manier waarop we dit Gemeenschappelijke Huis de afgelopen twee eeuwen bewoond hebben. Het virus is momenteel het neoliberalisme en het kapitalisme aan het ondergraven, systemen gebouwd op concurrentie, individualisme en een minimale staat. Ze hebben de Aarde altijd gezien als een onuitputtelijke voorraadkamer van hulpbronnen om een onbegrensde groei te voeden. Die systemen staan nu onder druk: onuitputtelijke hulpbronnen en onbegrensde groei zijn een illusie, het is een vals uitgangspunt. Vandaag stellen we vast dat we allemaal van elkaar afhankelijk zijn en aangewezen op samenwerking.

Ecologen en filosofen zoals James Lovelock, Brian Swimme, Zygmunt Bauman, Slavoj Žižek, Eric Hobsbawm en anderen waarschuwden ons al lang geleden: ofwel moeten we onze relatie met de Aarde, die er een is van pure uitbuiting, veranderen, ofwel stevenen we regelrecht af op de ondergang en delven we ons eigen graf. We moeten onze manier van productie, distributie en consumptie veranderen en een meer welwillende houding aannemen ten aanzien van de Aarde en van het leven. Anders is er gewoon geen toekomst meer voor de mens op deze planeet.

Lees het volledige artikel op www.mo.be

nieuws

INTERVIEW: BOUWSTENEN EN INSPIRATIE VOOR KINDGERICHTE VOORTUINEN.

Naar aanleiding van een nieuwe brochure ‘Bouwstenen en inspiratie voor kindgerichte voortuinen’ ging Natuur & Mens op de koffie bij Kind & Samenleving. In de eerste plaats is de brochure bedoeld voor ontwerpers, planners en stedenbouwkundigen. Zij kunnen de voorwaarden scheppen om van onze vaak vergeten voortuinen échte plekken te maken, het liefst mét de kinderen erbij, voor spel, ontmoeting en ontdekking van de buurt.

 

nieuws

Toxicoloog Henk Tennekes: “We hebben de denkfout gemaakt voedsel met gif te produceren.”

Alize Hillebrink brengt een mooie reportage over Toxicoloog Henk Tennekes.
LEES HET VOLLEDIGE VERHAAL OP: WWW.CONTACTZUTPHEN.NL

 

Natuur & Mens maakt een synthese:

Toxicoloog Henk Tennekes  (1950) is universiteitsdocent, doctor en ingenieur en heeft een succesvolle loopbaan als hij in 2009 wereldkundig maakt dat de massale bijen- en vogelsterfte samenhangt met neonicotinoïde pesticiden, ook wel neonics genoemd. Hij publiceerde zijn boek ‘A disaster in the making waarin hij het grote publiek waarschuwde voor een dreigende milieucatastrofe. Het middel zou het ei van Columbus zijn. Producent Bayer, ook bekend van Aspirine, brengt de stof aan het begin van de jaren negentig op de markt. Het is een middel waarmee zaaizaad kan worden gecoat alvorens het de grond in gaat. De boer heeft door deze preventieve behandeling geen omkijken meer naar zijn gewassen. Het klinkt als een sprookje, maar dan komen de problemen. De stof komt in de plant terecht en daarmee ook in het stuifmeel en de nectar. Zo komt het in de wilde bij en de honingbij die zorgen voor gewasbestuiving. De stof tast het zenuwstelsel van de bij aan waardoor deze gedesoriënteerd raakt en de weg naar de korf niet kan terugvinden. Ook verzwakt het de bij waardoor hij sneller sterft. Al met al een zeer ongewenste situatie want bijen zijn van levensbelang voor gewasbestuiving.”

Het werd de klokkenluider niet in dank afgenomen. Hij verloor al zijn geld, maar hij hield voet bij stuk en sinds eind vorig jaar is het gebruik van drie neonicotinoïden (clothianidin, thiamethoxam en imidacloprid) in Europa verboden. Ook is het inmiddels verboden om zaad dat is behandeld met neonicotinoïden te gebruiken of te verhandelen. “Ik moest voor de waarheid kiezen.”

Bijensterfte

Foto Bijen: WWW.WIBNET.NL

“In 2009 hoorde ik over de massale bijensterfte en verdiepte me erin. Ik las over incidenten in Frankrijk in relatie tot een nieuw middel waardoor bijen stierven. Ik dacht gelijk aan Druckrey: dit is een stof die geen drempelwaarde heeft, er is geen veilige dosis. Daarbij kwam dat van de zaadcoating 95 procent in de bodem bleef zitten. Bij regen komt dat in het oppervlaktewater terecht. Toen wist ik: we zijn de insecten aan het uitroeien. Eén: elke concentratie is giftig en twee: het verspreidt zich over het hele land. Insecten zijn er niet alleen voor de bestuiving, insecten zijn ook voer. Vissen leven van insectenlarven, vogels leven van insecten in de broedtijd, amfibieën, kikkers, egels, vleermuizen, reptielen. Een heel ecosysteem stort in elkaar. Er voltrekt zich een ramp.”

Zwitserse biologen hebben de laatste jaren honing verzameld van over de hele wereld en overal zaten neonicotinoïden in. Japanse toxicologen hebben in 2012 aangetoond dat die neonicotinoïdestoffen ook een interactie aangaan met de hersenen van zoogdieren. Hersenontwikkeling vindt voor het grootste deel plaats in de buik van de moeder! De nieuwste epidemiologische studies tonen een relatie tussen pesticiden en autisme bij kinderen. Uiteindelijk doet het de mens de das om.”

Foto Henk Tennekes door Henk Derksen

Gele weilanden

“Iedereen praat over de klimaatverandering als gevolg van de CO2-uitstoot. In de loop van de tijd zal dat ook tot rampspoed leiden, maar de insectensterfte is een veel directer probleem. De symbiose tussen plant en insect is miljoenen jaren oud. Die is in gevaar en daarmee ons hele ecosysteem. En wat te denken van glyfosaat dat wordt nog steeds op grote schaal toegepast. Iedereen kent ze: de gele weilanden in het voorjaar. Het helpt alle wilde planten om zeep. Klaproos, korenbloem, je ziet ze niet meer. Het is de mens die de basis waarop levensprocessen existeren zelf naar de knoppen helpt.

Het problematische is dat mensen geen doemverhalen willen horen. We hebben na de Tweede Wereldoorlog een fout gemaakt. We kampten met voedseltekorten. De efficiëntie van de voedselproductie moest omhoog. De ruilverkaveling werd ingevoerd, de mechanisatie nam toe en het gebruik van bestrijdingsmiddelen. Binnen tien jaar hadden we voedseloverschotten en begon de afname van de biodiversiteit. We hebben de denkfout gemaakt voedsel met gif te produceren. We moeten terug naar een ecologische vorm van landbouw, zonder gif.”

 

nieuws

Liever een verwilderde tuin dan een verzorgd gazon

Een verwilderde tuin is beter voor het klimaat dan een perfect verzorgd gazon. Dat maakte de ByeByeGrass-campagne duidelijk met een actie aan het Atomium. De reclame van tuincentra leert de Vlaming onnodig dat hij zijn grasperk kort en verzorgd moet houden, vindt student groenmanagement Louis De Jaeger. De student groenmanagement aan Hogeschool VIVES nodigde experts uit die uitleggen waarom een strak grasperk het klimaat en de biodiversiteit niet vooruit helpt. Onder andere wetenschapsjournalist Dirk Draulans pleit voor meer bomen, bloemen en wilder gras in onze tuinen en parken. Vanuit het ‘Samen bouwen aan tuinen‘-concept dat we als Natuur & Mens vooruitschuiven, kunnen we dat idee alleen maar aanmoedigen.

“Als we ons gras allemaal om de vier weken maaien in plaats van om de week,
dan heeft dat een enorme impact op de waterhuishouding en de biodiversiteit.”

We onderhouden onze tuin té goed.

Louis De Jaeger pleit al een jaar voor minder strakke gazons. Hij baseert zich op tuinexperts die benadrukken dat grasperken niet van nature verzorgd blijven, maar uitgroeien tot een plaats voor bloemen, struiken en bomen.

Die natuurlijke groei leidt tot schonere lucht, een woonplaats voor dieren en een aardoppervlak dat beter bestand is tegen droogte en overstroming.

Goed nieuws voor luie tuiniers

“België bestaat uit iets minder dan tien procent tuin, dus als we ons gras allemaal om de vier weken maaien in plaats van om de week, dan heeft dat een enorme impact op de waterhuishouding, de biodiversiteit en ook gewoon op onze vrije tijd”. De meesten zullen de tips van Louis De Jaeger graag horen. Hij wil vooral dat u uw grasmaaier vaker aan de kant laat staan. Eén keer in de maand maaien, in plaats van elke week, zorgt voor dikkere graswortels die de droogte beter verdragen en een teveel aan water makkelijker opnemen.

Daarnaast geeft Louis De Jaeger de tip om meer planten te laten groeien in uw tuin. Een bloemenweide vraagt minder onderhoud, minder energie en creëert een trekpleister voor vlinders. Drie bomen in elke Vlaamse tuin zouden volgens De Jaeger de luchtkwaliteit en de biodiversiteit enorm verbeteren. De ByeByeGrass-campagne wil dus vooral dat u relaxter tuiniert.

Beluister het gesprek met Louis De Jaeger: